579007 RIB afronding spoor 1 financieel herstelplan - inzichtfase

Aan de leden van de gemeenteraad,

Tijdens de raadsvergadering van 9 maart jl. hebben wij toegezegd de motie over de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente over te nemen. Daarbij is aangegeven dat wij dit vraagstuk breder te willen benaderen, met als doel niet alleen meer inzicht te geven in de huidige financiële positie, maar ook structureel meer duidelijkheid en stabiliteit te realiseren. Dit gebeurt via een financieel herstelplan.
Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de voortgang van het financieel herstelplan en daarmee de afronding van spoor 1: de inzichtfase.

Doel financieel herstelplan

Het financieel herstelplan heeft als doel de gemeenteraad meer inzicht, grip en sturingsmogelijkheden te geven op de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente, zowel op korte als langere termijn. Daarbij werken we toe naar een structureel gezonde financiële positie, met voldoende weerbaarheid en beheersbare risico’s.
In de raadsinformatiebrief van 7 april jl. (zaaknummer 0000570964) hebben wij aangegeven te kiezen voor een aanpak langs twee samenhangende sporen. Daarmee kunnen we op korte termijn inzicht bieden in de actuele financiële positie en tegelijkertijd werken aan een integrale en structurele aanpak. Deze aanpak sluit bovendien aan op het proces rond het nieuwe coalitie- en collegeprogramma.

• Spoor 1 - inzichtfase korte termijn (afronding tweede kwartaal 2026): actualisatie van de financiële positie en inzicht in maatregelen die op korte termijn kunnen bijdragen aan verbetering van de financiële kengetallen.
• Spoor 2 - inventarisatie- en afwegingsfase (afronding uiterlijk vierde kwartaal 2026): integrale meerjarige uitwerking richting de begroting 2027-2031, inclusief doorrekening van scenario’s, effecten en afwegingen. Dit spoor vormt de volledige beantwoording van de motie.

Afronding spoor 1: inzichtfase

Bij deze raadsinformatiebrief ontvangt u de volgende bijlagen:

• Hoofddocument: Inzichtfase financiële positie
• Bijlage: Inzichtfase begroting
• Bijlage: Plan van aanpak financieel herstelplan

Voor de afronding van spoor 1 vormen de begroting 2026, de jaarrekening 2025 en de reeds beschikbare financiële inzichten de belangrijkste basis. Daaronder valt ook het financieel perspectief uit het eerder dit jaar aan uw raad aangeboden overdrachtsdocument. De eerste tussentijdse rapportage 2026 en de meicirculaire zijn hierin nog niet meegenomen, omdat deze op dit moment nog niet beschikbaar of afgerond zijn.
 
De financiële positie van de gemeente wordt in hoofdzaak beoordeeld aan de hand van de netto schuldquote (gecorrigeerd voor doorgeleende gelden), de solvabiliteit en de weerstandsratio, in samenhang met een structureel sluitende exploitatie. Samen geven deze kengetallen een goed beeld van de financiële vermogenspositie van de gemeente.
Op basis van de huidige inzichten ontstaat een gemengd beeld. De netto schuldquote ontwikkelt zich gunstig, mede door de relatief omvangrijke doorgeleende gelden op de balanspositie van de gemeente. Tegelijkertijd staat de solvabiliteit onder druk en fluctueert de weerstandsratio in de komende jaren. Vooral de ontwikkeling van de solvabiliteit vraagt aandacht, omdat deze direct samenhangt met het eigen vermogen en de structurele financiële weerbaarheid van de gemeente. In spoor 2 onderzoeken we de mogelijkheden om de financiële positie te verbeteren en werken we concrete voorstellen uit. Daarbij kijken we ook naar maatregelen die kunnen bijdragen aan versterking van het eigen vermogen en een duurzaam sluitend meerjarenperspectief.

Samenhang met lopende P&C-cyclus

De verdere uitwerking van het financieel herstelplan loopt parallel aan de reguliere P&C-cyclus en raakt daarmee direct aan producten als de tussentijdse rapportages, de meicirculaire en de begroting 2027. Deze producten vormen tegelijkertijd belangrijke bouwstenen voor het financieel herstelplan. Om die reden worden inzichten en effecten vanuit de reguliere P&C-producten integraal betrokken bij de verdere uitwerking, zodat een consistent financieel totaalbeeld ontstaat en de samenhang tussen afzonderlijke besluitvormingsmomenten voor uw raad inzichtelijk blijft.

Tot slot

Met deze raadsinformatiebrief ronden wij spoor 1 af. De bijgevoegde documenten geven inzicht in de actuele financiële positie van de gemeente en de belangrijkste ontwikkelingen en risico’s voor de komende jaren.

In spoor 2 wordt deze analyse verder verdiept en integraal uitgewerkt richting de begroting 2027-2031 en het financieel herstelplan. Daarbij betrekken we ook de effecten uit de reguliere P&C-cyclus, waaronder de tussenrapportages 2026 en de meicirculaire.

Deze laatste fase mondt uit in het financieel herstelplan. In dit herstelplan maken wij op grond van voorgaande documenten een integrale afweging over de maatregelen. Hiermee komen we dit najaar bij u terug.

Den Helder, 26 mei 2026.

Met vriendelijke groet,
Burgemeester en Wethouders van Den Helder,

J.A. (Jan) de Boer MSc.
burgemeester
 
K. (Koen) van Veen
secretaris