577847 RIB accountantsverslag bij jaarrekening 2025
Aan de leden van de gemeenteraad
Inleiding
Hierbij bieden wij uw raad het accountantsverslag inzake de controle van de jaarrekening 2025 aan. In dit verslag rapporteert de accountant over de uitkomsten van de controle, de kwaliteit van de interne beheersing en relevante ontwikkelingen die van belang zijn voor de financiële positie en bedrijfsvoering van de gemeente.
De accountant heeft een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de getrouwheid van de jaarrekening 2025.
1. Financiële positie leesbaarheid en informatiewaarde
De accountant concludeert dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente. In het onderstaande overzicht van de accountant komt naar voren dat de volgende twee onderwerpen extra aandacht vragen:
- Lokale heffingen
- Onderhoud kapitaal goederen.
Tegelijkertijd wijst de accountant op landelijke ontwikkelingen waarbij begrotingsoverschotten en positieve kasposities niet automatisch betekenen dat sprake is van structurele financiële ruimte. Onderbesteding, personeelstekorten, vertraagde investeringen en incidentele rijksmiddelen beïnvloeden in toenemende mate het financiële beeld van gemeenten.
Daarom wordt het belang benadrukt van:
- een duidelijke toelichting op reserves en budgetoverhevelingen;
- inzicht in investeringsrealisatie;
- een helder onderscheid tussen incidentele en structurele baten en lasten;
- transparante bestuurlijke duiding van de uitvoerbaarheid van beleid.
Daarnaast onderstreept de accountant het belang van goed leesbare en informatieve P&C-documenten. Voor raad en college wordt het steeds belangrijker dat financiële informatie niet alleen technisch juist is, maar ook toegankelijk, consistent en bestuurlijk interpreteerbaar is. Heldere toelichtingen, begrijpelijke analyses en een duidelijke relatie tussen beleid, uitvoering en financiën dragen bij aan de kaderstellende en controlerende rol van de raad.
De accountant geeft daarmee impliciet het belang aan van verdere verbetering van:
- de leesbaarheid van financiële stukken;
- de samenhang tussen financiële en beleidsmatige informatie;
- de toegankelijkheid van risico’s, afwijkingen en ontwikkelingen;
- de informatiewaarde van de P&C-cyclus als geheel.
De accountant concludeert dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente. Tegelijkertijd wijst de accountant op landelijke ontwikkelingen waarbij begrotingsoverschotten en positieve kasposities niet automatisch betekenen dat sprake is van structurele financiële ruimte. Onderbesteding, personeelstekorten, vertraagde investeringen en incidentele rijksmiddelen beïnvloeden in toenemende mate het financiële beeld van gemeenten.
Daarom wordt het belang benadrukt van:
- een duidelijke toelichting op reserves en budgetoverhevelingen;
- inzicht in investeringsrealisatie;
- een helder onderscheid tussen incidentele en structurele baten en lasten;
- transparante bestuurlijke duiding van de uitvoerbaarheid van beleid.
De accountant geeft aan dat de informatiewaarde van de P&C-documenten en de kwaliteit van de toelichtingen voor raad en college steeds belangrijker worden.
De financiële positie van de gemeente baart de accountant ook zorgen. In het Herstelplan dat gelijktijdig wordt behandeld wordt hier uitgebreid op ingegaan. En hoewel het weerstandsvermogen en solvabiliteit aan het einde van het jaar 2025 geen slechte cijfers laten zien, moeten deze veel meer gezien worden in het licht van de ambities en het tempo waarmee de gemeente die wil realiseren.
2. Interne beheersing en belangrijkste bevindingen
De accountant constateert dat op meerdere onderdelen verbeteringen zichtbaar zijn. Onderstaande tabel geeft de kwalificatie weer van de accopunatnt.
Dit geldt met name voor:
- Wmo;
- Jeugd;
- verstrekte subsidies;
- memoriaalboekingen.
Binnen deze processen zijn stappen gezet richting verdere standaardisering, betere procesinrichting en versterking van functiescheidingen.
De accountant merkt op dat voor vier processen verbeteringen zichtbaar zijn. Deze verbeteringen hebben ervoor gezorgd dat de accountant redenen zag om de ‘rode bolletjes’ die in de rapportage 2024 voor deze onderwerpen stonden, te wijzigen naar een oranje bolletje. Er is nu slecht 1 rood bolletje waar te nemen voor interne beheersing bij Inkopen en factuurverwerking – het betreft hier met name het aantonen van de prestatielevering in het inkoopproces. Volgens de accountant vormen deze processen nog steeds een belangrijk aandachtspunt, omdat hierin het risico op materiële fouten of onrechtmatigheden relatief groot blijft. De belangrijkste oorzaken zijn:
- onvoldoende zichtbare interne beheersingsmaatregelen;
- afhankelijkheid van handmatige werkzaamheden;
- beperkte functiescheiding;
- ontbrekende of onvoldoende vastgelegde procesbeschrijvingen;
- onvoldoende aantoonbare prestatielevering binnen het inkoopproces.
De accountant noemt daarbij specifiek de volgende processen:
- debiteuren en verkoopfacturatie;
- huren en pachten;
- inkopen en factuurverwerking;
- betalingsorganisatie;
- aanbestedingen;
- risicomanagement;
- beheersing verbonden partijen.
Bij het inkoop- en aanbestedingsproces vraagt de accountant nadrukkelijk aandacht voor het beter vastleggen van rechtmatigheid, contractbeheer en prestatielevering gedurende het jaar.
3. Risicomanagement en fraudebeheersing
De accountant constateert dat het beleidskader Weerstandsvermogen en Risicomanagement in 2025 is geactualiseerd en dat binnen de organisatie stappen zijn gezet via de nieuw ontwikkelde Visie op Control.
Daarmee is volgens de accountant een eerste basis gelegd voor verdere professionalisering van het risicomanagementproces. Tegelijkertijd wordt vastgesteld dat:
- risicomanagement nog onvoldoende structureel is ingebed;
- frauderisicomanagement nog niet voldoende onderdeel is van de dagelijkse bedrijfsvoering;
- de frauderisicoanalyse uit 2020 nog niet is geactualiseerd;
- periodieke bestuurlijke bespreking van frauderisico’s nog onvoldoende plaatsvindt.
De accountant benadrukt dat de verantwoordelijkheid voor fraudepreventie en fraudedetectie primair ligt bij raad en college.
In het kader van de controle heeft de accountant aanvullende werkzaamheden uitgevoerd, waaronder:
- eigen frauderisicoanalyses;
- analyses van financiële transacties;
- controles op prestatielevering;
- gesprekken met auditcommissie, college en directie;
- analyses van openbare bronnen en besluitvorming.
Op basis van deze werkzaamheden zijn geen aanwijzingen gevonden voor fraude of verhoogde
frauderisico’s.
4. IT-beheersing en informatiebeveiliging
In het kader van de jaarrekeningcontrole heeft de accountant onderzoek gedaan naar de algemene IT-beheersmaatregelen binnen de organisatie. Daarbij zijn geen acute bedreigingen vastgesteld voor de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
De accountant constateert dat op het gebied van informatiebeveiliging belangrijke beleidsmatige stappen zijn gezet, waaronder:
- het opstellen van een meerjarig informatiebeveiligings- en risicomanagementbeleid;
- een incidentresponseplan;
- voorbereiding op de invoering van de Cyberbeveiligingswet (NIS2).
De volgende stap is volgens de accountant vooral gericht op daadwerkelijke uitvoering en borging van deze maatregelen binnen de organisatie.
Daarnaast vraagt de accountant aandacht voor versterking van leveranciersmanagement en regievoering op SaaS-leveranciers, aangezien de gemeente steeds afhankelijker wordt van externe cloud- en softwarediensten.
5. Fysiek domein en actuele ontwikkelingen
De accountant wijst op verschillende landelijke ontwikkelingen die de komende jaren relevant zijn voor gemeenten en de gemeentelijke bedrijfsvoering.
Voor het fysieke domein is vooral de verdere implementatie van de Omgevingswet van belang. Vanaf 2026 moeten gemeenten volledig werken met de STOP/TPOD-standaard voor wijzigingen van het omgevingsplan. Dit vraagt extra aandacht voor:
- uitvoerbaarheid;
- capaciteit;
- juridische kwaliteit;
- projectbeheersing;
- betrouwbaarheid van managementinformatie.
Daarnaast benoemt de accountant ontwikkelingen op het gebied van:
- aanbestedingsrechtmatigheid;
- staatssteun en de-minimisregistratie;
- informatiebeveiliging en AI-governance;
- financiële beheersing in het sociaal domein;
- uitvoerbaarheid van gemeentelijke taken in relatie tot beschikbare middelen.
6. SiSa-verantwoording
De accountant rapporteert dat bij de gecontroleerde SiSa-regelingen geen fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Alle gecontroleerde specifieke uitkeringen zijn rechtmatig en correct verantwoord.
7. Wet normering topinkomens (WNT)
De accountant concludeert dat de WNT-verantwoording juist en volledig is opgenomen in de jaarstukken 2025. Er zijn geen overschrijdingen of onrechtmatigheden vastgesteld.
Conclusie
De accountant komt tot een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2025. Tegelijkertijd maakt het accountantsverslag duidelijk dat verdere versterking van de interne beheersing, het risicomanagement en de procesinrichting noodzakelijk blijft.
De organisatie heeft in 2025 zichtbare verbeterstappen gezet, maar meerdere kernprocessen blijven kwetsbaar door beperkte beheersmaatregelen en een relatief hoge afhankelijkheid van handmatige werkzaamheden.
Het college zal de aanbevelingen uit het accountantsverslag betrekken bij de verdere doorontwikkeling van:
• de interne beheersing;
• risicomanagement en fraudebeheersing;
• aanbestedings- en inkoopprocessen;
• informatiebeveiliging en leveranciersmanagement;
• de informatiewaarde van de P&C-documenten.
Den Helder, 19 mei 2026.
Met vriendelijke groet,
Burgemeester en Wethouders van Den Helder,
J.A. (Jan) de Boer MSc.
burgemeester
K. (Koen) van Veen
secretaris