577597 RIB Aanvulling op de raadsinformatiebrief ‘Aanbieding accountantsverslag jaarrekeningcontrole 2025’

Aan de leden van de gemeenteraad,

Op 19 mei 2026 informeerden wij u over de conclusies uit het accountantsverslag over de jaarrekening 2025 (raadsinformatiebrief 577847). In die brief lag de nadruk vooral op de controleverklaring en de hoofdconclusies van de accountant. Met deze aanvullende brief informeren wij u verder over het accountantsverslag, ditmaal met een inhoudelijke bestuurlijke reactie op de bevindingen en aanbevelingen. Daarbij plaatsen wij deze in de context van de ontwikkeling van onze organisatie en lichten wij toe hoe wij opvolging geven aan de genoemde aandachtspunten.

Inleiding

De door de gemeenteraad aangestelde accountant, ETL Assurance & Overheidsaccountants, heeft de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente afgerond. Wij danken de accountant voor het opgestelde verslag. Deze controle, samen met de eerder uitgevoerde tussentijdse controle, is een belangrijk instrument om de rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid van het gemeentelijk financieel beheer te bewaken en waar nodig tijdig bij te sturen.

In het accountantsverslag rapporteert de accountant over de uitkomsten van de controle, de kwaliteit van de interne beheersing en relevante ontwikkelingen die van belang zijn voor de financiële positie en bedrijfsvoering van de gemeente. Ook beoordeelt de accountant de door ons afgelegde rechtmatigheidsverantwoording.

De accountant heeft een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening 2025, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording. Dit betekent dat de accountant voldoende zekerheid heeft dat de jaarrekening een betrouwbaar beeld geeft en dat de gemeente zich aan de geldende regels heeft gehouden. Er zijn geen fouten of onrechtmatigheden vastgesteld die van invloed zijn op dit oordeel.

De tussentijdse controle biedt waardevolle inzichten in de uitvoering van het financiële beleid gedurende het jaar. Op basis van de bevindingen uit deze controle zijn al verbetermaatregelen getroffen. De eindejaarscontrole vormt de afronding van dit proces en biedt de accountant de mogelijkheid om een oordeel te vormen over de jaarrekening en de onderliggende administratieve processen.

Wij nemen de constateringen en aanbevelingen uit beide controles serieus en zien deze als een belangrijke bijdrage aan de verdere professionalisering en transparantie van onze organisatie. Tegelijkertijd maakt het accountantsverslag duidelijk dat verdere versterking van de interne beheersing, het risicomanagement en de procesinrichting nodig blijft. De organisatie heeft in 2025 zichtbare verbeterstappen gezet, maar meerdere kernprocessen blijven kwetsbaar door beperkte beheersmaatregelen en een relatief hoge afhankelijkheid van handmatige werkzaamheden.

Hierna gaan wij in op de belangrijkste bevindingen, aanbevelingen en vervolgstappen. Daarnaast gaan wij met de auditcommissie in gesprek over de opvolging van de aanbevelingen van de accountant.

1.    Financiële positie leesbaarheid en informatiewaarde

De accountant stelt vast dat de jaarrekening 2025 een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente. Tegelijkertijd wijst de accountant erop dat begrotingsoverschotten en een positieve kaspositie niet automatisch betekenen dat er sprake is van structurele financiële ruimte. Onder meer onderbesteding, personeelstekorten en incidentele rijksmiddelen beïnvloeden het financiële beleid. Daarom blijft het belangrijk om reserves, investeringen en het onderscheid tussen incidentele en structurele baten en lasten duidelijk toe te lichten. Ook benadrukt de accountant het belang van goed leesbare P&C-documenten.

Wij werken samen met u aan de verbetering van de informatiewaarde van de begroting en andere P&C-documenten. Het doel is om deze verbeteringen vanaf de kadernota 2028 zichtbaar door te voeren.
Daarnaast werken we aan een financieel herstelplan, waarover wij u binnenkort nader informeren (raadsinformatiebrief 579007, mei 2026).
 
Voor zowel de gemeenteraad als het college is het belangrijk dat financiële informatie niet alleen technisch juist is, maar ook toegankelijk, consistent en bestuurlijk goed te interpreteren. Heldere toelichtingen, begrijpelijke analyses en een duidelijke relatie tussen beleid, uitvoering en financiën dragen bij aan de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad. Hiermee willen we bereiken dat de financiële stukken beter leesbaar worden, dat de samenhang tussen financiële en beleidsmatige informatie duidelijker wordt en dat risico’s tijdig worden gesignaleerd en beheerst. Daarmee vergroten wij de informatiewaarde van de P&C-cyclus als geheel. De opmerkingen van de accountant over het belang van de kwaliteitsverbetering van de P&C-documenten onderschrijven wij volledig.

Ook actualiseren wij in 2026 de financiële verordening. Daarbij nemen wij het advies van de accountant over om duidelijk onderscheid te maken tussen overschrijdingen van lasten en de onderschrijding van baten op investeringsbudgetten. Ook leggen wij vast wat binnen onze gemeente onder ‘tijdig melden’ wordt verstaan. Wij bezien de financiële verordening daarnaast integraal, passen deze waar nodig aan en leggen deze ter besluitvorming voor aan de raad.

2.    Interne beheersing en belangrijkste bevindingen

De accountant constateert dat op meerdere onderdelen verbeteringen zichtbaar zijn. Er zijn stappen gezet richting verdere standaardisering, een betere procesinrichting en versterking van functiescheiding.
Tegelijkertijd blijven sommige processen kwetsbaar. Volgens de accountant vormen deze nog steeds een belangrijk aandachtspunt, omdat het risico op materiële fouten of onrechtmatigheden relatief groot blijft. Een belangrijke oorzaak is het ontbreken van of onvoldoende vastgelegde procesbeschrijvingen. Binnen het sociaal domein is op dit punt al vooruitgang geboekt. Medewerkers zijn getraind in lean werken, waarbij processen in kaart worden gebracht, beschreven en vastgelegd, inclusief de bijbehorende risico’s en de genomen maatregelen.

Bij het inkoop- en aanbestedingsproces vraagt de accountant nadrukkelijk aandacht voor het beter vastleggen van rechtmatigheid, contractbeheer en prestatielevering gedurende het jaar. Deze aanbeveling heeft onze aandacht en is al opgepakt. Processen zijn aangescherpt en verbeteringen zijn ingezet, al is het gewenste effect nog niet overal zichtbaar. Positief is dat deze opmerking nu alleen nog betrekking heeft op het sociaal domein, terwijl dit in eerdere jaren de gehele organisatie betrof.

Wij spreken onze waardering uit voor de collega’s in het sociaal domein. Dit blijft een complex en financieel omvangrijk werkveld. De druk op de zorg en de open-eindefinanciering maken het lastig om grip op de kosten te houden. Tegelijkertijd is het gelukt de kosten stabiel te houden.

De jaarafsluiting is dit jaar moeizaam verlopen. Daarbij speelde mee dat ook binnen team Financiën sprake is van krapte op de arbeidsmarkt en uitdagingen bij het aantrekken en behouden van voldoende gekwalificeerd personeel. Dit heeft invloed gehad op de beschikbare capaciteit en continuïteit binnen het team. Wij zijn blij dat hiervoor inmiddels intern een oplossing is gevonden, waarmee de bezetting en ondersteuning binnen team Financiën is versterkt.

De ervaringen rondom de jaarafsluiting onderstrepen het belang van een robuuste en toekomstbestendige bedrijfsvoering. Daarom is een kwartiermaker Bedrijfsvoering aangesteld, die werkt aan het versterken van de samenhang tussen processen, systemen en ondersteuning, zodat de organisatie ook ‘achter de schermen’ duurzaam en effectief kan functioneren.

3.    Risicomanagement en fraudebeheersing

Het beleidskader Weerstandsvermogen en Risicomanagement is in 2025 geactualiseerd en de nieuw ontwikkelde Visie op Control is vastgesteld. Wij delen de constatering van de accountant dat het risicomanagement nog verder in de organisatie moet worden verankerd en dat frauderisicomanagement nog onvoldoende onderdeel is van de dagelijkse bedrijfsvoering. In het verlengde van de Visie op Control werken wij de beheersing van deze risico’s verder uit.

Omdat deze vervolgstap pas in 2026 kan worden gezet, heeft de accountant voor de jaarrekening aanvullende werkzaamheden uitgevoerd op het gebied van fraudepreventie en fraudedetectie. Op basis van deze werkzaamheden zijn geen aanwijzingen gevonden voor fraude en verhoogde frauderisico’s.

Wij zijn positief over deze conclusie en realiseren ons dat wij de vervolgstappen richting een gedegen frauderisicomanagement voortvarend moeten oppakken.

4.    IT-beheersing en informatiebeveiliging

In het kader van de jaarrekeningcontrole heeft de accountant onderzoek gedaan naar de algemene IT-beheersmaatregelen binnen de organisatie. Daarbij zijn geen acute bedreigingen vastgesteld voor de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Positief is dat in 2025 zichtbare verbeteringen zijn gerealiseerd op het gebied van informatiebeveiliging. Zo zijn een meerjarig informatiebeveiligings- en risicomanagementbeleid, een Incident Responseplan ontwikkeld en voorbereidingen getroffen voor de invoering van de Cyberbeveiligingswet (NIS2). De accountant geeft aan dat de volgende stap vooral ligt in de daadwerkelijke uitvoering en borging van deze maatregelen binnen de organisatie. Wij nemen deze aanbeveling in 2026 over.

Daarnaast vraagt de accountant aandacht voor versterking van leveranciersmanagement en de regie op SaaS-leveranciers, omdat de gemeente steeds afhankelijker wordt van externe cloud- en softwarediensten. Hiervoor is inmiddels een plan van aanpak opgesteld om deze regierol beter in te vullen.

5.    Fysiek domein en actuele ontwikkelingen

Grondexploitaties vormen een belangrijk onderdeel van de jaarrekeningcontrole. De accountant heeft op dit punt een aantal conclusies getrokken die wij op dit moment overnemen. De huidige grondexploitatie lijkt niet haalbaar, waardoor de accountant de boekwaarde als onzekerheid heeft meegenomen in het oordeel. Wij zijn voornemens om in 2026 een herziene grondexploitatie te laten vaststellen.
Daarnaast constateert de accountant dat het proces rond het beschrijven van de grondexploitatie in 2025 is verslechterd ten opzichte van 2024. Wij nemen het advies van de accountant over om de eindredactie op de aangeleverde stukken te verbeteren.

6.    SiSa-verantwoording en interne controle

Wij zijn tevreden dat de accountant ook dit jaar de bevindingen van onze verbijzonderde interne controle (VIC) overneemt in het rapport. Ook is onze rechtmatigheidsverantwoording goed in de jaarrekening verwerkt. De onafhankelijke positie van de VIC is geborgd doordat de medewerkers functioneel worden aangestuurd door de concerncontroller.

De SiSa-verantwoording betreft ontvangsten vanuit het Rijk waarbij wij in de jaarrekening apart verantwoording afleggen. De accountant controleert deze regelingen integraal. Wij zijn tevreden dat de accountant concludeert dat bij de gecontroleerde SiSa-regelingen geen fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Alle gecontroleerde specifieke uitkeringen zijn rechtmatig en correct verantwoord.

7.    Wet normering topinkomens (WNT)

De accountant concludeert dat de WNT-verantwoording juist en volledig is opgenomen in de jaarstukken 2025. Er zijn geen overschrijdingen of onrechtmatigheden vastgesteld.

Tot slot

Wij waarderen de constructieve samenwerking met de accountant en de aanbevelingen die bijdragen aan verdere professionalisering van onze organisatie en financiële functie. Tegelijkertijd constateren wij dat er in het proces rondom de oplevering van de jaarrekening en de controle daarvan verbetermogelijkheden zijn, onder meer in de samenwerking en afstemming. Daarom hebben wij met de accountant afgesproken dit proces gezamenlijk te evalueren, zodat wij lessen kunnen meenemen voor toekomstige jaarafsluitingen.

Den Helder, 22 mei 2026.

Met vriendelijke groet,
Burgemeester en Wethouders van Den Helder,

J.A. (Jan) de Boer MSc.
burgemeester
 
K. (Koen) van Veen
secretaris