576374 RIB Recreatief netwerk Koegras

Aan de leden van de gemeenteraad,

Bij de start van de vorige raadsperiode heeft uw raad expliciet aandacht gevraagd voor het verbeteren van de bestaande kanoroute en het verkennen van mogelijkheden voor aanvullende vaarroutes binnen de gemeente. Ook in de door uw raad op 14 februari 2023 vastgestelde Startnotitie Koegras is de kanoroute benoemd als een belangrijke opgave. De laatste terugkoppeling aan uw raad over de voortgang vond plaats in maart 2025 met RIB 357840.

In de Startnotitie Koegras zijn drie hoofddoelen geformuleerd:

1. Versterken van de Koegraspolder door het toewerken naar een structurele oplossing op het verziltingsdossier;
2. Faciliteren van verbreding van de bedrijfsvoering bij agrarische ondernemers, om zo de bedrijfscontinuïteit te waarborgen;
3. Revitalisatie en onderhoud van de kanoroute en het creëren van nieuwe vaarroutes middels verwijdering van bestaande dammen richting Julianadorp.

Voor hoofddoel 1 en 2 wordt uw raad op een later moment geïnformeerd in het kader van de Aanpak Landelijk gebied. De Aanpak Landelijk Gebied betreft een gezamenlijke aanpak van de vier Kopgemeenten voor het landelijk gebied, gericht op opgaven rond water, natuur, landbouw, klimaatadaptatie en recreatie. Voor Den Helder is daarbij vooral van belang dat thema’s als de ontwikkeling van de Koegraspolder, verzilting, zoetwaterbeschikbaarheid en recreatieve kwaliteit aansluiten op zowel lokale ambities als bredere Europese, rijks- en provinciale beleidskaders. In 2026 worden onder meer de kansen en knelpunten in Den Helder nader in beeld gebracht binnen het programmaplan dat momenteel wordt uitgewerkt. Het faciliteren van verbreding van de bedrijfsvoering bij agrarisch ondernemers, om zo de bedrijfscontinuïteit te waarborgen komt tevens onder meer terug in het vastgestelde beleidskader Toerisme: Van kust tot cultuur (2024), waar de kaders van het kleinschalig kamperen in landelijk gebied flexibeler zijn geworden.

In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de voortgang op doel 3: het versterken van het recreatieve vaarnetwerk, waaronder:

A.    het onderhoud en de verbetering van de bestaande kanoroute;
B.    het onderzoek naar uitbreidingsmogelijkheden van het vaarnetwerk;
C.    de ontwikkeling van een toekomstbestendig recreatief watersysteem.

A.    Onderhoud en verbetering van de huidige kanoroute

Uit gesprekken met betrokken partijen1 blijkt dat de wens tot uitbreiding van het vaarnetwerk vooral samenhangt met het idee om stuwen (dammen) te verwijderen. Door het agrarische watersysteem te verbinden met het stedelijke water ontstaat een aaneengesloten recreatief netwerk.
1 Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier; Kanovereniging Phoenix, kanoverhuur Helderse vallei/groepsaccommodatie De Admiraal, Helderse visvereniging; minicamping Duinzoomhoeve; camping Julianadorp; stichting Stelling Den Helder.
 
Een dergelijke ingreep is op dit moment echter niet uitvoerbaar. Het watersysteem is 10–15 jaar geleden bewust gescheiden om:

• de waterkwaliteit van het stedelijke systeem te beschermen;
• verzilting te voorkomen; en
• te voldoen aan de ecologische doelstellingen op grond van de Kaderrichtlijn Water (KRW).

Recent onderzoek (2025) bevestigt dat het water in het agrarisch systeem een lagere kwaliteit en een ander peil kent dan het stedelijke water. Het opheffen van de scheiding zou de waterkwaliteit verslechteren en daarom kunnen de stuwen eenvoudigweg niet worden verwijderd.

Toch is recreatief varen tussen de twee watersystemen weldegelijk mogelijk. Door de bestaande overstapsteigers, doorvaarbare duikers en het sluisje zijn de verschillende waterdelen toegankelijk voor kano’s en SUP’s. De recreatie in de Koegraspolder richt zich vooral op kano’s, waarvoor het huidige systeem bruikbaar is.

Functioneren van het sluisje Brakkeveldweg

Het sluisje tussen Binnen de Linie en het stedelijke watersysteem speelt een centrale rol. Hoewel deze functioneert, ervaren recreanten het systeem als traag en storingsgevoelig. Uit een eerste technische verkenning blijkt dat verbetering mogelijk is door:

• het toepassen van snellere elektromotoren;
• het optimaliseren van de bediening en
• een betere informatievoorziening (bijvoorbeeld verkeerslichten en bebording).

De kosten voor deze maatregelen worden geraamd op € 50.000 en worden uit bestaande middelen vanuit Toerisme bekostigd. Vervanging van de sluis op de lange termijn is alleen aan de orde wanneer daar vanuit de Aanpak Landelijk Gebied aanleiding en noodzaak toe ontstaat.

Verbetering van de recreatieve kwaliteit

Veel meldingen van recreanten betreffen beperkte doorvaarbaarheid door riet- en waterplanten. Extra baggeren is hierbij geen oplossing, omdat dit het risico op verzilting vergroot en niet tot de verantwoordelijkheden van het hoogheemraadschap HHNK behoort. Begin 2026 zijn de ophopingen van riet verwijderd. Ook de structurele inzet van de volgende maatregelen geven een verbetering:

• het periodiek verwijderen van rietwortels;
• intensiever maaien van waterplanten;
• het creëren van extra zichtlijnen voor recreanten.

Achterstallige informatievoorziening

Belanghebbenden geven aan dat routeinformatie op borden, websites en in brochures niet meer actueel is. Er wordt op korte termijn een inventarisatie gedaan om de informatievoorziening te moderniseren. De insteek is om dit vanuit bestaande middelen te financieren.

B.    Uitbreiding van het recreatieve netwerk

Tijdens de onderzoeksfase is intensief overleg gevoerd met water- en natuurbeheerders, ondernemers en verenigingen. In RIB 357840 zijn drie mogelijke nieuwe routes gepresenteerd:

• de Doggersvaartroute;
• de Langevlietroute;
• de Groene Slenkroute.

Aanvullende verkenningen hebben het inzicht gegeven in nog drie mogelijke routes:
•    via gebiedsontwikkelingen rond Willem Alexanderhof, ONS en ’t Laar;
•    verbinding tussen Nieuw Den Helder en De Schooten;
•    rondje Stelling Den Helder.

Betrokken partijen wijzen erop dat uitbreiding met nieuwe routes pas zinvol is wanneer het onderhoud van de bestaande route op orde is. De grootste kansen liggen vooral bij verbindingen richting de Stelling, Willemsoord en het centrum, zoals opgenomen in de Omgevingsvisie.

C.    Ontwikkeling van het watersysteem

De verkenningen maken duidelijk dat het versterken van recreatieve vaarverbindingen vraagt om een bredere, integrale blik op het watersysteem. Verschillende beleidsopgaven voor waterkwaliteit, ecologie, recreatie, cultuurhistorie en gebiedsontwikkeling grijpen op elkaar in. Een actualisatie van het Waterplan ligt daarom voor de hand en sluit aan bij:

• de KRW-verplichting om in 2027 goede waterkwaliteit te realiseren;
• de verwachte intensivering van handhaving; en
• de wens om recreatieve netwerken te koppelen aan toekomstige gebiedsontwikkelingen.

In een vernieuwd waterprogramma kunnen onder meer de volgende opgaven worden uitgewerkt:

• de verbetering van waterkwaliteit en peilbeheer;
• onderzoek naar kansrijke recreatieve routes, waaronder de Groene Slenk;
• integratie met gebiedsontwikkelingen in het binnenduingebied.

Samenvattend:

• Het verwijderen van stuwen is niet mogelijk zonder schadelijke gevolgen voor waterkwaliteit en peilbeheer;
• De bestaande kanoroute wordt versterkt door gerichte onderhoudsmaatregelen, duidelijke bewegwijzering en technische verbeteringen aan de sluis;
• Uitbreiding van het recreatieve vaarnetwerk is kansrijk, maar pas aan de orde wanneer de kwaliteit van de bestaande route is geborgd;
• Een nieuw waterplan is noodzakelijk om recreatie, ecologie en gebiedsontwikkeling in samenhang richting te geven.

Den Helder, 12 mei 2026.

Met vriendelijke groet,
Burgemeester en Wethouders van Den Helder,

J.A. (Jan) de Boer MSc. burgemeester

K. (Koen) van Veen secretaris