567780 Raadsinformatiebrief over de achterstanden en de omgekeerde toets binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Aan de leden van de gemeenteraad,

De afgelopen periode zijn er verschillende berichten verschenen over onder andere de omgekeerde toets en de toepassing hiervan binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Ook is er aandacht geweest voor de achterstanden in Den Helder. In deze raadsinformatiebrief leggen wij uit wat de omgekeerde toets is en hoe wij deze gebruiken binnen het Wmo-proces. Ook beschrijven wij hoe wij omgaan met urgente situaties. Daarnaast geven wij een update over de achterstanden. Tot slot lichten wij toe wat wij doen om achterstanden te verminderen en in de toekomst te voorkomen.

De omgekeerde toets in Den Helder

Bij de omgekeerde toets starten we niet bij de wet, maar bij de vraag wat de inwoner nodig heeft en welk effect we willen bereiken. Daarna kijken we of de gekozen oplossing past binnen de regels en wettelijke kaders, en leggen we dat zorgvuldig uit. Het is geen aparte voorziening, maar een manier om goed maatwerk te bieden en besluiten duidelijk te onderbouwen.

Deze manier van werken vraagt om een goede balans. Elke situatie is anders, maar we moeten inwoners wel hetzelfde behandelen en binnen de wet blijven. De omgekeerde toets helpt om duidelijk te maken welke keuzes wij maken: welk effect we willen bereiken, welke opties zijn bekeken (eigen mogelijkheden, algemene voorziening of maatwerk) en waarom de oplossing past binnen de Wmo en onze lokale afspraken.
In Den Helder passen we de omgekeerde toets toe als onderdeel van het bestaande Wmo-proces (melding, onderzoek, aanvraag, besluit). Het is geen apart product, daarom registreren we het ook niet los. Het helpt vooral tijdens het onderzoek en bij het onderbouwen van het besluit. De regels van de Wmo en de Algemene wet bestuursrecht blijven daarbij leidend.

Stand van zaken achterstanden en gevolgen voor inwoners

We hebben op dit moment een achterstand bij de afhandeling van Wmo-meldingen. Het aantal meldingen dat buiten de wettelijke termijn valt, is opgelopen tot 330. Ongeveer 60% daarvan gaat over hulp bij het huishouden en de taxipas. Door deze achterstand kunnen inwoners vertraging ervaren bij de start van ondersteuning.

Aanpak: inlopen én structureel op orde

Om de achterstanden weg te werken, hebben we tijdelijk extra medewerkers ingezet. We richten het werk anders in. Twee consulenten richten zich uitsluitend op aflopende Wmo-indicaties, zodat deze op tijd worden herbeoordeeld. Ook bundelen we vergelijkbare meldingen. Daardoor kunnen we sneller en efficiënter werken. Daarnaast voeren we een snelbalie in. Deze is bedoeld voor eenvoudige en voorspelbare hulpvragen, waarbij snel duidelijk is welke lichte ondersteuning passend is. De snelbalie is geen aparte regeling, maar volgt de gewone Wmo-stappen. We voeren deze stappen alleen compacter uit. Tot slot informeren we inwoners actiever over ontwikkelingen binnen de wijkteams, zodat zij weten waar ze aan toe zijn.

Resultaat en monitoring

Wij volgen wekelijks het aantal meldingen, aanvragen en de doorlooptijden. Voor urgente meldingen streven we ernaar dat het onderzoek binnen vijf werkdagen plaatsvindt. Daarnaast monitoren we actief de instroom (nieuwe meldingen) en de uitstroom (afgeronde onderzoeken en besluiten).

We kijken daarbij niet alleen naar snelheid, maar ook naar de kwaliteit van de afwegingen en de onderbouwing van besluiten. Door deze informatie regelmatig te bespreken, kunnen we knelpunten snel signaleren en gericht bijsturen. Zo houden we zicht op de werkdruk, de toegankelijkheid van ondersteuning en de effecten van ons handelen op inwoners.

Financiële aspecten

De tijdelijke extra inzet is bedoeld om de bestaande achterstand versneld weg te werken. De structurele verbeteringen richten zich op het verbeteren van het proces en vragen vooral inzet binnen de organisatie. Eventuele financiële effecten vangen we zoveel mogelijk binnen bestaande budgetten op. Als dat nodig is, informeren wij de raad via de gebruikelijke route.

Risico’s en beheersing

Een aanhoudend hoge instroom kan tot nieuwe overschrijdingen leiden. Dit beheersen wij door een snellere route voor eenvoudige meldingen. Zo kan het onderzoek ingekort worden, waardoor wij sneller een besluit kunnen nemen. Om onzekerheid bij inwoners te verminderen, bieden we vaste contactmomenten op vaste tijden en plekken in de wijk (beter bekend als de Wijksteunpunten). Ook sturen we nieuwbrieven en geven we proactief statusupdates. Verschillen in het toepassen van de omgekeerde toets lossen we op met trainingen, intervisie en een standaard sjabloon voor de onderbouwing van besluiten.

Communicatie

Voor inwoners gebruiken wij duidelijke brieven en geven wij voortaan op tijd statusupdates. Richting ketenpartners spreken wij doorlooptijden, escalaties en bereikbaarheid expliciet af. Aan de raad rapporteren wij medio juli 2026 over de voortgang, inclusief aantallen, doorlooptijden en het behalen van de doelen.
Den Helder, 7 april 2026.

Met vriendelijke groet,
Burgemeester en Wethouders van Den Helder,

J.A. (Jan) de Boer MSc.
burgemeester
 
K. (Koen) van Veen
secretaris